Milos Forman’ın 1984 yılında yönettiği Amadeus, Peter Shaffer’in oyunu üzerinedir. 8 Oskar kazanan bu film, o yılın da en popüler filmlerinden biri olmuştur. Film Mozart’ın eserlerini halkın tanıması için oldukça faydalı olmuştur, ancak tarihsel eşitsizlikler yüzünden eleştirilmiştir. Özellikle Antonio Salieri’nin Mozart ile olan rekabeti üzerine pek az tarihsel kanıt vardır. Aksine, büyük bir ihtimalle Mozart ve Salieri birbirlerine arkadaş ve ortak gözüyle bakmaktadırlar. Salieri’nin halk kütüphanesinden Mozart’a partisyonlar verdiğinin belgelerle kanıtları vardır. Bunun yanı sıra, birçok kez Mozart’ın eserlerini sahnede sunmuştur. Bunun da üstüne, Mozart’ın oğlu Franz Xaver’in müzik öğretmeni olmuştur.
Eserlerini hiçbir zaman göstermemesi, filmde fazla dramatize edilmiştir. Ayrıca, Mozart’ın eserleri incelendiğinde, birçok revizyonlar yaptığı da gözükmektedir. Mozart oldukça ağır çalışırdı ve kendi izniyle üstün bilgisini ve becerilerini Avrupa’nın müzik geleneklerine göre geliştirmişti. Schaffer ve Forman Amadeus’un hiçbir zaman Mozart’ın gerçek biyografisi olarak sunmak istemediklerini anlamış, filmin DVD sunumunda da, dramatik anlatımın İncil’deki Habil ve Kabil hikâyesinden esinlendiğini anlatmıştır – bir kardeş Tanrı tarafından sevilir, diğeri hor görülür.
Mozart’ın yaşamı neredeyse müziğine zıt bir kutupta ilerlemektedir. Yeteneğini sergileme konusundaki mantıksız davranışları ve yaşamla kurduğu sağlıksız ilişki Antonio Salieri’nin sık sık kendisini ve Amadeus’u sorgulamasına neden olmaktadır. Diğerine göre çok daha disiplinli ve müzik konusunda hırslı olan Antonio, müziğin tanrısı kadar başarılı olamamaktadır. Bu düşünceler zamanla farklı bir ilişki kurmalarına neden olur…
Eski bir özel ajan olan CHA Tae-sik’in dış dünya ile tek bağlantısı yakınlarda yaşayan küçük bir kız, So-mi’dir. So-mi’nin annesi Hyjeong bir uyuşturucu kaçaklığı çetesinden uyuşturucu çalar ve Tae-sik’e haber vermeden malları onun evinde saklar. Bunu öğrenen çete liderleri Hyo-jeong ve So-mi’yi kaçırırlar. Tae-sik’i hafife alan çete lideri kardeşler, kendileri için bir teslimat yapması karşılığında Hyo-Jeong ile So-mi’yi serbest bırakacaklarına dair söz verirler. Uzun uzun düşündükten sonra Tae-sik, So-mi’yi kurtarmak için dünyayla yüzleşmeye karar verir. Bu arada Hyo-jeong’un bağırsakları çıkarılmış cesedi bulunur ve Tae-sik, So-mi’nin hayatının da tehlikede olabileceğinin farkına varır. Süreç içinde uyuşturucu halkasının kaçırılan çocuklar etrafında döndüğünü keşfeder. Kardeşlerin uyuşturucuyu yerleştirmek için çocukların iç organlarını çıkardıkları bir fabrikaya baskın yapan Tae-sik bir çocuğu ameliyattan hemen önce kurtarır ve So-mi’nin ölmüş olabileceği ihtimali ile deliye döner. Tae-sik hayatını tehlikeye atarak Man-sik ve Jon-sik kardeşlerle bir savaşa hazırlanır.
Anne!, 2017 çıkışlı ABD yapımı psikolojik korku-gerilim filmi. Darren Aronofsky tarafından yazılıp yönetilen filmin oyuncu kadrosunda Jennifer Lawrence, Javier Bardem, Ed Harris ve Michelle Pfeiffer yer almaktadır
Los cronocrímenes (Türkçe karşılığı Zaman Suçları), yönetmenliğini ve senaristliğini Nacho Vigalondo‘nun üstlendiği, bilimkurgu ve gerilim türlerindeki 2007 yapımı İspanya filmi. Zaman makinesi aracılığıyla geçmişe dönen ve kendisiyle karşılaşan birinin yaşadıkları anlatılmaktadır.
Life and a Day ( Farsça : ابد و یک روز ), Saeed Roustayi tarafından yazılan ve yönetilen 2016 İranlı bir sosyal drama filmidir.Yoksul bir ailenin en küçük kızı olan Somaieh evleniyor ve ailenin her bir üyesinin, öldükten sonra yaşadıkları zorlukların üstesinden nasıl gelineceği konusunda korkuya kapılıyor.
Bab’Aziz: Ruhunu Tefekkür Eden Prens (İngilizce: Bab’Aziz: The prince who contemplated his soul ) Tunus’lu senaryo yazarı ve yönetmen Nacer Khemir tarafından 2005 yılında çekildi. Senaryosuna İtalyan Tonino Guerra’nın da katkı verdiği filmde Parviz Shahinkhou, Maryam Hamid, Hossein Panahi, Nessim Khaloul, Mohamed Grayaa, Maryam Mohaid ve Gülşifte Ferahani gibi oyuncular rol aldı. Çekimleri İran ve Tunus’ta yapılan film daha sonra Türkçe dublaj yapılarak Türkiye’de daha çok festivallerde gösterime alındı.
Müzikleri Armand Amar yönetiminde bir ekip tarafından yapılan filmin yapımını Behnegar, dağıtımını ise Bavyera Film üstlendi. 8 Ekim 2005 tarihinde gösterime giren filmi 98 dakikadır.
12 yaşındaki Conor canavarlar ve peri masallarının fantastik dünyasına kaçmak üzeredir. Annesinin hastalığı ile ilgilenen Conor, aynı zamanda pek sempatik olmayan büyükannesi ile zaman geçirmek zorundadır. Bulunduğu okul eğitimden uzak ve zorbalarla doludur. Conor’un babası ise ondan binlerce mil uzakta, Amerika’ya yerleşmiştir. Conor bu korkutucu gerçeklerden uzaklaşmak için fantastik varlıkların hüküm sürdüğü hayal dünyasına küçük bir yolculuğa çıkacaktır. Bir gece saat tam 12.07 ‘de yatak odasının penceresinde beliren 13 metrelik porsuk ağacı, o geceden sonra her akşam aynı saatte Conor ‘u ziyaret etmeye başlar. Bu canavarın anlatacağı hikayeler vardır ve Conor’un bu hikayeleri dinleyip kafasında canlandırması konusunda ısrarcıdır. Bu kadim, vahşi ve acımasız Canavar, Conor’un cesaret, inanç ve gerçeklik ile dolu yolculuğunda ona rehberlik edecektir
Mahmut (Şevket Altuğ) ve Abidin (Şener Şen) bir pavyonda çalışmaktadırlar. Mahmut dürüst bir gençtir. Abidin ise tersine hırsız, yalancı ve çapkındır. Bu arada Sülo adlı bir komisyoncu pavyonda çalışması için patrona Kumru (Larissa Litichevskaya) isimli bir kız getirir. Gazinonun patronu, kızın sağır ve dilsiz olduğunu anlayınca onu kovar. Mahmut ona sahip çıkar ve Abidin’le birlikte yaşadıkları eve götürür. Patron Sülo’ya komisyon olarak verdiği parayı çıkartabilmek için Kumru’yu sigarayla çiçek sattırarak çalıştırmaya başlar. Mahmut, Kumru’nun yanında taşıdığı fotoğraftan Zeliha adındaki annesini aradığını anlar ve ona yardım eder. Sonunda Kumru’nun annesinin hapiste olduğunu öğrenirler. Abidin ile Mahmut, Kumru yüzünden kavga ederler ve arkadaşlıkları sona erer. Abidin yeni bir ortakla başka bir pavyonda çalışmaya başlar ama mutsuzdur ve içindeki bunalım onu intihara kadar sürükler. Mahmut, Abidin’in hayatını kurtarır. Ortaklığa yeniden başlarlar. Bu arada Kumru’nun annesini ziyaret ederler. Annesi de aynı kızı gibi sağır ve dilsizdir. Mahmut Kumru’yu sever ve ilk kez bir genç kızla birlikte olur. Ertesi gün uyandığında Kumru’yu bulamaz ve Abidin’le birlikte her yerde ararlar. Pavyona döndüklerinde hiç kimsenin Kumru’nun varlığından haberleri bile olmadığı yanıtını alırlar. Akıllarına birlikte çektirdikleri bir fotoğraf gelir. Fotoğrafa baktıklarında Abidin ve Mahmut dışında hiç kimsenin olmadığını görürler. Olanların ya da olmayanların bir düş mü yoksa gerçek mi olduğuna anlam veremezler.
Yıllarca özel bir eğitimle polis teşkilatında yetiştirilip mafyanın içerisine sızan polis memurları mafyanın iç yapısını öğrenip muhbirlik yaparken mafyada da durum farklı değildir. Mafya da kendi yetiştirdiği özel yeteneklere sahip gençleri bir şekilde polis teşkilatında yer alan köstebekler haline getirir. Bu döngü başarılı bir şekilde devam ederken bir anda iki taraf da kendi idareleri içinde yer alan iki farklı köstebek olduğunu fark ederler. Şimdi iki tarafın da tek amacı kendi teşkilatında yer alan köstebeği bulup cezalandırmak olacaktır. Mafya içerisinde köstebeklik yapan Chan Wing-yan ve polis teşkilatında aynı görevi üstlenen Lau Kin-ming’in tek amaçları ise kimin gerçek köstebek olduğunu kanıtlayıp kendilerini aklamak olacaktır.Felix Chong
Yıllar içerisinde her şehrin kendi misafirleri tarafından yazılan bir hikayesi olmuştur. Dün eski medeniyetlerin yaptığı köprüden geçerek okulunuza giderken, bugün kendi mahallenizde “daha dün gidiyordum” dediğiniz okulunuzu bulamaz hale gelişimiz ise tamamen bizim şımarıklığımız ile alakalıdır. Her misafir, kendisine sunulan nimetlerin kıymetini bilmek ve hatta katıyla karşılığını vermek zorundadır, bu bütün medeniyetlerde var olan, ilkel kabilelerde bile görülen bir gelenek olsa da, biz üzerinde binlerce yıldır yaşadığımız bu bereketli topraklara ne kadar zarar verdiğimizden bile habersiziz.
İskenderun Kalesi: bir çok kaynakta “kule” olarak tanımlanan ve liman olarak da kullanılmış, bu limanın gemiler için yapılmış devasa demirleri 90’lı yıllarda eskicilere satılmış, bugün İskenderun-Antakya karayolunun 2-3. km’sinde (kalenin tam ortasından otoyol geçiyor.) şehrin ‘misafirlerinin’ -hemen hemen hepsinin- varlığından bi haber olduğu, geçtiğimiz günlerde ise en belirgin duvarlarının yer aldığı kısma, yeşil zeytin satış yapılan ve en ama en önemlisi bütün bu şehrin tek arkelojik kalıntısı olan yapıdır.
İskenderun Kalesi, bazı kaynaklarda yine sizlere anlatmış olduğum Sarıseki Kalesi ile karıştırıldığından ‘Merkez (Merkuz) Kale’ olarak anılmaktadır. Ayrıca, Piri Reis, İskenderun Kulesi’ni kale olarak tanımlamaktadır. Ona göre İskenderun alçak bir burun üzerinde harap bir kaledir. Ülkemizin en büyük seyyahı, Evliya Çelebi’nin Seyahatname isimli eserinde kalenin Büyük İskender tarafından, etrafında bir şehir kurmak amacıyla inşa ettirdiği aynı zamanda, Piri Reis gibi yapıyı kule şekliyle tanımlar. Bu bahsi geçen kule, günümüz anlamıyla kullanılmamaktadır. Yine Hatay’ın Payas İlçesinde yer alan, Cin Kule olarak bilen yapı özellikle antik dönemde denize yakın alanlarda sıkça görülen bir liman koruma amacıyla yapılmış kale biçimidir.
Günümüze kadar bütünlüğünü koruyan ve Payas İlçesinde yer alan ‘Cin Kule’
Evliya Çelebi kalenin, I. Ahmet’in saltanatı döneminde (1600-1620) yıllarında Veziriazam Nasuh Paşa tarafından tekrar imar edilmeye çalışıldığını, ancak bu işin tamamlanamadığını belirtir. Hem önemli bir liman kenti olması hem de hac yolu üzerinden olmasından stratejik bir nokta olmasına rağmen bu restorasyonun yapılmaması kalenin makus talihinin dönüm noktasıdır. Bu tarihten sonra taş üzerine taş koyulmayan bir harabe olarak tanımlanacak olan yapının günümüze ulaşması zannımca tamamen rastlantıdır. Zira devlet arşivlerinde yer alan ve İskenderun Latin Katolik Kilisesinin yapımı ile ilgili yazışmalar içeren belgede de görüldüğü üzere, kalenin taşlarının çevre evlerde ve hatta kilise yapımında da kullanıldığı açıkca kaynaklarda yer almaktadır.
Evliya Çelebi’den daha ayrıntılı olarak bu kuleyi bizzat gören Jean Baptiste Tavernier, yapı hakkında şunları yazar: “İskenderun’a yaklaşık bir mil uzaklıkta, ana yolun sağında ve öbür bataklığın karşısında Godefroi de Bouillon’un silahlarının hâlâ saklandığı bir kule var. Görünüşe bakılırsa bu kule, iki tarafı çok tehlikeli gazlar çıkaran geniş bataklıklarla kuşatılmış yolu savunmak için yapılmış.”İskenderun’a gelen bir diğer seyyah Bayard Taylor da muhtemelen Tavernier’den etkilenerek, bu yerin Godefroi de Bouillon tarafından inşa edilmiş yapı olduğu bir farkla ileri sürmüştür. O fark yapının kule değil de kale olarak tanımlanmış olmasıdır.
Devlet Arşivlerinde yer alan 1900’lü yıllara ait plan.
1800’lü yıllarda, bataklıkları kurutmak için yapılmış, İskenderun ve çevresine ait planda; İskenderun’un doğusunda “harap kule” olarak işaretlenmiş bir yer vardır. Anlaşılacağı üzere Ferhat Paşa da buradaki yapıyı kule olarak tanımlamaktadır. 1890 yıllara gelindiğinde İskenderun Kulesi’nin yalnız temelleri mevcut olup yer yer üzerinde demir halkalar kalmıştır. Bu halkaların sonuncusu, 1998 yılında hurdacılara satılmıştır. Bu halkaların, zamanında İskenderun Kulesi’nin denize bitişik olmasından dolayı gemileri bağlamak için kule duvarına çakıldığı düşünülmektedir, bu bilgi bugün 900mt içeride bulunan bir harabe için saçma gelse de, İskenderun’un çizilmiş en eski haritalarında deniz sınırı, kalenin yakınlarında bulunan bataklıkların içerisinden, bugün kalenin bulunduğu alana kadar doğal bir liman şeklinde olduğu açıkça görülmektedir.
2018 Yılında, Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmış alt geçit çalışmalarından sonra koruma altına alınan, güney doğu kapı kalıntıları.
1895 yılının Eylül ayında bölgede ortaya çıkan kolera salgınından dolayı sıhhiye müfettişi olarak İskenderun’a gelen Dr. Şerefeddin Mağmumi, İskenderun Kulesi’ni yakından görme fırsatı bulanlardandır. Dr. Şerefeddin, İskenderun’da bulunan kuleyi kale olarak tanımlamakta ve Büyük İskender’in Pers İmparatoru Dara’ya karşı kazandığı zafer anısına inşa edildiğini iddia etmektedir. Kule harabelerini İskenderun’a iki saat uzaklıktaki “Pınarbaşı”nda müşahede etmiştir.
1780 yılı İskenderun çevresini gösteren harita. İskenderun’un bataklıkları ve yakınında yer alan kalenin yer aldığı bölgenin liman olarak kullanıldığı açıkça belli olmaktadır.
Buradan yola çıkan Şerefeddin Mağmumi, İskenderun’un kurulu bulunduğu ovanın büyük bir kısmının o zamanlar deniz altında olduğunu ileri sürmüştür. Ona göre sonradan dağlardan gelen sellerin sürükleyip indirdiği toprak ve taş bölgenin dolarak bugünkü hale gelmesine sebep olmuştur. Bu sebepten dolayı kule sahil kenarında iken iç bölgede kalmıştır. Bu iddiasına dayanak olarak kulenin temelinde gemi bağlamaya mahsus halkaları ve arazinin jeolojik vasıflarını göstermektedir. Hatta bu durumun devam ettiğini belirten Mağmumi, karanın yılda birkaç santimetre kadar ileri gittiğini bunun da suya zamanında çakılıp şimdi karada kalan kazıklardan anlaşılabileceğini kaydetmiştir.
Tarihi haritalarda kale, bugün feyezan kanalının bulunduğu şekilde kaleye doğan bir liman oluşturacak şekilde konumlanmaktadır.
Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, yapıyı kale olarak tanımlayıp, restore edilmesi için 18.9.1998 tarihinde ruhsat çıkarmış ve hatta İskenderun Mimarlar Odası tarafından restore işlemleri başlatılmıştır. Fakat bu nafile olduğu şuan pare pare dökülen duvarlardan pazar yerine çevrilmiş kalenin halinden belli olmaktadır.
09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.09/2019 tarihinde takdire şayan bir kararla (!) pazar yerine dönüşen kaleden görünüm.
Kalenin bugünkü rezil halde olmasının onlarca bilimsel sebebi olsa da bu binlerce katili olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Kalenin taşlarını 1800’lü yıllarda evlerini ibadethanelerini inşa etmek için söken insanlar ile, 1998 yılında restoreyi beceremeyen mimarların, ve hatta 2019 yılında üç kuruş menfaat için bölgeyi pazar yerine çeviren yöneticilerin aynı suçun failidirler.
1998 yılında yapılan restorasyondan bugüne hediye, sadece bir adet tabela kalmıştır. İskenderun Mimarlar Odasına teşekkürlerimi sunuyorum.
Tarihi alanları, kültür miraslarımızı, arkelojik sit alanlarını ve dahasını tanıtmak sizlere anlatmak nacizane aciz bir dille size iletmekten başka bir şey gelmiyor elimden. Ben bi çare tarih sever vatandaşım fakat şunu bilmenizi isterim ki, üzerinizde yaşadığınız topraklar için kayıtsız kaldığınız her gün, tarihte birer çöp olarak anılan gurüh olarak kalacağız.
Yazımın geniş bölümünde, Sn. hocam Naci ÜRKMEZ'in İskenderun üzerine üretmiş olduğu eserlerinden bir takım bilgiler kullanılmıştır. Kendisi ve eserleri umut ediyorum uzun yıllar bizlere ve tarih bilimine ışık olur. Kendisine şükranlarımı bildiriyorum.
